Czerń w świecie karpi koi nazywana jest sumi, co po japońsku oznacza tusz używany w kaligrafii. To trafne porównanie – czarne akcenty na ciele koi przypominają pociągnięcia pędzla na żywym płótnie. Jednak nie każda czerń jest taka sama. Japońscy hodowcy rozróżniają między innymi tsubo sumi i kasane sumi, czyli czerń na białym tle i czerń na czerwieni. To rozróżnienie ma ogromne znaczenie w ocenie odmian takich jak Taisho Sanke i Showa.
Zrozumienie różnicy między tymi dwoma rodzajami czerni pozwala lepiej oceniać koi i docenić subtelności, na które zwracają uwagę sędziowie na wystawach.
Rodzaje czerni u koi
W japońskiej terminologii wyróżnia się kilka rodzajów rozmieszczenia czerni.
- tsubo sumi – czerń na białym tle,
- kasane sumi – czerń na czerwonym tle,
- hon sumi – głęboka, trwała czerń,
- motoguro – czerń u nasady płetw piersiowych,
- menware – czarny wzór na głowie, typowy dla Showa,
- shimi – drobne, niepożądane czarne plamki.
Tsubo sumi – czerń na bieli
Tsubo sumi to czerń, która pojawia się bezpośrednio na białym tle. Jest bardzo ceniona, szczególnie u Taisho Sanke, ponieważ tworzy wyraźny, czysty kontrast. Czarne plamy na bieli wyglądają elegancko i podkreślają czystość białego koloru. W ocenie wystawowej dobrze rozmieszczone tsubo sumi często przesądza o wysokiej pozycji ryby.
Kasane sumi – czerń na czerwieni
Kasane sumi to czerń, która leży na czerwonych partiach ciała. Tworzy głębszy, bardziej złożony efekt, ale jest mniej kontrastowa niż tsubo sumi. U Sanke nadmiar kasane sumi bywa oceniany niżej, natomiast u Showa czerń na czerwieni jest naturalnym elementem wzoru. Szczegółowe omówienie tych pojęć znajdziesz w artykule https://narybek.com/blog/tsubo-sumi-a-kasane-sumi-sztuka-czarnego-tuszu-na-zywym-plotnie/.
Jakość czerni
Niezależnie od rodzaju czerń powinna być głęboka, lśniąca i jednolita, przypominająca lakier. Szara, rozmyta lub nierówna czerń obniża wartość ryby. Ważna jest też stabilność – dobra czerń nie znika z wiekiem ani pod wpływem zmian temperatury.
Rozwój czerni
Czerń u koi często rozwija się przez lata. U młodych ryb może być ukryta pod skórą i stopniowo wychodzić na powierzchnię. Temperatura wody wpływa na jej intensywność – w chłodnej wodzie czerń zwykle staje się wyraźniejsza. Twarda woda i dobra dieta również wspierają rozwój sumi.
Czerń w ocenie wystawowej
Sędziowie oceniają nie tylko jakość czerni, ale też jej rozmieszczenie. U Sanke czarne plamy powinny znajdować się głównie na grzbiecie, nie na głowie. U Showa czerń powinna owijać się wokół ciała i pojawiać się na głowie. Równowaga między czernią a pozostałymi kolorami decyduje o harmonii wzoru.
Podsumowanie
Tsubo sumi i kasane sumi to dwa oblicza czarnego tuszu na żywym płótnie koi. Znajomość tych pojęć pozwala lepiej oceniać Sanke i Showa oraz docenić sztukę, jaką jest hodowla ryb o doskonale rozmieszczonej czerni.
Ucząc się oceny czerni, warto porównywać ryby tej samej odmiany i w podobnym wieku. Pozwala to wyrobić oko na różnicę między głęboką, lśniącą czernią a szarą, rozmytą, która z czasem może zniknąć.
